En Güzel Şehir

Bir sevgili, âşığına sordu: 

''Yiğidim, sen çok gurbet gezdin, birçok şehir gördün. Onların içinde en güzeli hangisidir?''

 Âşık hiç tereddüt etmeden cevap verdi.

''İçinde, sevgilinin bulunduğu şehir.''

*Mevlânâ

 “Ey kimse, âşıkların hayâtı ölmededir; latîfe-i Rabbânîyi gönül götürmenin gayrinde bulamazsın” 

Mesnevî-i Şerif, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

Ehl-i muhabbet indinde muhabbet, zühdün mukābilidir. Muhabbet nûr, aşk ise nârdır ki, mâsivâ ile olan alâkanın yanması ve yok olmasıdır. Tasavvufta, Allah’ın dışındaki her şey mâsivâ olarak telakkî edilmiştir. Dervişliğin esâsı sayılan mâsivâyı terketmekte, kalpten mâsivâ putunun değiştirilmesi, sevginin Allah üzerinde yoğunlaşması bu anlamda büyük önem arzeder. Çünkü, gönülde Allah’tan başka neyin sevgisi varsa onun sevgilisi, hattâ ilâhı odur, denilmiştir. Aşk sülûkünün nihâyetinde ulaşılan mertebe, “ahadiyet” mertebesidir. Bu mertebeye ulaşmak ise ancak nefsin ârızî sıfatlarını ve benlik duygusunu tezkiye etmekle olur. 

Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr u Sülûk (Nâblusî Şerhi Bağlamında), Zeliha Öner

“O, para vermek cömerde lâyıktır; cân teslîm etmek ise âşıkın cömertliğidir.”

Mesnevî-i Şerif, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

“Senin sevgini mezhep olarak seçene kadar hayret etmedim, Bu hayretim, senin hakkında değilse eğer hayret değildir”

Nâblusî bu beyitte “hayret”i, dehşet hâli ve sükûnetin bulunmaması olarak açıklar. “Senin sevgini mezhep olarak” seçmeyi İbn Arabî’nin Tercümânü’l Eşvâk’da zikrettiği “sevgi mezhebi” ile açıklar. “Kalbim, bütün sûretleri kabûl eder oldu; Putların tapınağı ve râhiplerin manastırı, Ceylânların merâsı, hacıların kâbesi; Tevrat’ın levhaları ve Kur’ân’ın sayfaları. Hangi yöne yönelse sevgi kervanları, Sevgi dîninin yolundan gidiyorum, Benim dînim ve îmânım sevgidir.” Nâblusî, tahayyürün yâni hayret etmenin artması ile murâkabeyi ilişkilendirir. İbnü’l-Fârız’ın “râ” kāfiyeli kasîdesinde (Râiyye Kasîdesi) ise “hayret” kavramını “aşk” ile bağlantılı olarak anlatan beyit şu şekildedir: "Sendeki aşkımın artmasıyla, hayret etmemi ziyâdeleştir."

Ebu’l-Abbas el-Mukaranî el-Kussad da şöyle demiştir: ‘Aşkın, insanlar üzerinde akıldan daha etkili bir gücü vardır.’ Çünkü akıl, insanı belli bir kayıt altına alır, oysaki aşk insanın hayâtını altüst eder, insanı şaşkına çevirir, hayrete düşürür. Şaşkınlık ise, akıllılıkla bağdaşmaz. Akıl sâyesinde insan kendini toplar. Şaşkınlık ise, insanın kendini dağıtmasına neden olur. Bu nedenle aşk, “dağılma” ve “dağıtma” özelliğiyle tavsîf edilmiştir. Bu özellik birçok açılardan,  âşıkın kaygılarını, sıkıntılarını dağıtır.” Ayrıca İbn Arabî,  “Hâlbuki sizi ve yaptıklarınızı Allah yarattı”( es-Sâffât; 37/96. “(Savaşta) onları siz öldürmediniz, fakat Allâh öldürdü; attığın zaman da sen atmadın, fakat Allâh attı” (el-Enfâl, 8/17) âyetlerinin “hayret” konusuyla ilgili olduğunu söyler. “Hz. Peygamber bu âyetlerin kapsamında şöyle buyurmuştur: ‘Ben senin övgünü hakkıyla yerine getiremem, sen kendini nasıl övdüysen öylesin.’ İşte bu kavuşma hâlidir. Ebû Bekir es-Sıddık ise bu bağlamda şu ifâdeleri beyân eder: ‘İdrâkin yetersizliğini idrâk etmek, idrâktir.’ Böylece o da hayrete düşmüş ve dolayısıyla ermiştir. O halde Allah’ta hayrete ulaşmak, O’na ulaşmanın ta kendisidir. En büyük hayret, tek hakîkatte sûretlerin farklılaşması nedeniyle tecellî ehlinde gerçekleşir.

Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr u Sülûk (Nâblusî Şerhi Bağlamında), Zeliha Öner,

 Seven insan daha çok tanımaya çalışır, tanıdıkça da daha çok sever.

Kısasa Kısas, William Shakespeare

Aşk çocuklar parlayınca görülen ışıklardır.

İşaret Çocukları, Cahit Zarifoğlu

... insan ilk aşkını hiç unutamaz.

Kız Kardeşim İçin, Jodi Picoult

Aşk hiçbir zaman büyük kalabalığın hayranlığı ile kuşatılmamıştır. O bilakis ıztırabın dostudur.

İslam ve İnsan - Mevlana ve Tasavvuf, Nurettin Topçu

Herkes bilmelidir ki, muhabbet ve aşka yönelip de sıkıntı ve belâ görmemek mümkün değildir. Râhatlık isteyen ve maddî hayâtın zevkleri peşinde olan kimsenin muhabbet ile ülfet etmesi imkânsızdır. Nitekim “muhabbetin evveli hetl (aldatma) [ِخُتل], sonu katldir” denilmek sûretiyle, aşk yolunun çetin bir yol olduğu ifâde edilmiştir.

“Sefâ (zevk ve eğlence) nerede (ne mümkün)? O,(zevk ve eğlence) âşıkların hayâtından çok uzaktır. Zîrâ Adn cenneti, hoşa gitmeyen şeylerle kuşatılmıştır."

Zeliha Özer, Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr u Sülûk (Nâblusî Şerhi Bağlamında)

“Aşk, benden geri kalanımı yok etmeden önce müteleffit (yüz çeviren) bakışını hibe kıl” 

Nâblusî, sufî şâirin Hakîkî Mâşûk’u görme talebini rü’yetin şartı ile açıklar. Görmenin şartı, gören ve görülenin bulunmasıdır. Şâyet gören, fenâ makāmındaysa görülen, gören ve görme kalmaz. Ankaravî, sûfî şâirin görme talebini bu âlemdeki görmeden ziyâde, akıl ve rûhun varlığıyla birlikte istîdât gözüne uygun görme olabileceğini düşünür.Sûfî şâir, “şâyet görmekle değilse bile” Mûsâ peygambere Hak Teâla’nın “ْلْن تَراْنُّي "(beni göremezsin) hitâbına karşılık, “işitmeme lütufta bulun” demektedir:

“Eğer benim seni görmemi yasaklamışsan, “len terânî” demek sûretiyle senin hitâbını işitmeme lütufta bulun, zîrâ benden önce “len” kelimesi, Mûsâ’ya lezzet verdi”

 Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr u Sülûk (Nâblusî Şerhi Bağlamında), Zeliha Öner

"Hakîkatte aşk, âşık, mâşuk O’dur ve hattâ mey-i aşkı âşıklara, Leylâlara ve Mecnûnlara sunan sâkî de O’dur."

  Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr u Sülûk (Nâblusî Şerhi Bağlamında), Zeliha Öner

 Muhabbet yolunda meşakkat, dağlara inseydi muhakkak ki o dağlarla birlikte Tûr-ı Sînâ tecellîden önce parça parça olurdu...

İbnü’l-Fârid

 Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr u Sülûk (Nâblusî Şerhi Bağlamında), Zeliha Öner

Aşk yolundaki neseb bize ebeveynden olan nesebten daha yakındır.

İbn'ül Fârid

 Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr u Sülûk (Nâblusî Şerhi Bağlamında), Zeliha Öner

Rasulullah, Miraç ve Aşk..

... miraçta tecelli eden aşk hikmeti... Allah'ın Resûlü, Cebrail'in kanadında "Sidre-tül-Müntehâ"ya kadar gider. Yani son duraktaki ağaç, "Sidre-tül-Müntehâ"...

Akl-ı küll'ün temsilcisi olan Melek der ki:

"- Ben bundan bir adım ileriye gidemem, ilerleyecek olursam yanarım, kül olurum!"

Allah'ın Sevgilisi sorar:

"- Buradan ileriye neyle gidilir?.."

"-Aşkla!"...

Ve kendisini atar nur çağlayanına ve ulaşır. İşte aşk bahsinin son kelimesi: Özlediğimiz gencin ilk vasfı aşk... Tek heceli, tek kelime: AŞK...

Necip Fazıl / (Özlediğimiz Nesil Konferansı'ndan)

"Sevgi seni konuşturur, korku rahatsız eder, hayâ susturur."

Zünnûn-ı Mısrî

Tezkiretü'l Evliyâ, Feridüddîn Attâr

 Neyin ki Resulullah ile münasebeti var, ona muhabbet imandandır.

Abdülaziz Bekkîne

Dünyada her şey bir şeyle tartılır; Sevgi ise fedakarlıkla tartılır.

Abdülaziz Bekkîne

Âşıkların Nişânı

Bir adam vardı. Garip, kimsesiz bir adam. Bağ-bahçe işleriyle uğraşır, sebze-meyva yetiştirirdi. Şehir pazarı oldu mu, mahsulünü devesine yükler, satmaya götürürdü. Nehrin üstünde ki köprüden geçer, pazara gelirdi. Akşama kadar satabildiğini satar, satamadığını devesine yükler, evine dönerdi. Bir gün adamın devesi yavruladı. Artık pazara giderken yavru deveyi de yanlarına alıyorlardı. Köprüden geçerken yavru deve nehre yuvarlanıp öldü. Annesi orada feryat edip inlemeye başladı. Ne zaman o köprüden geçseler deve orada durur, feryat ederdi.

Adam devesinin haline üzülür, bu kadar figan ediyor, ciğerleri hasretten yandı, delindi derdi. Bir gün deve ortadan kayboldu. Köylü yükünü omzuna alıyor, pazara böyle gidip geliyordu. Bir zaman sonra devesini bir başka adamın yanında görünce sevindi, bu deve benimdir, dedi. Ama adam oralı olmuyor, devenin sahibi benim, diyordu. Münakaşa ettiler, anlaşamadılar. Mahkemelik oldular. Kadı efendi devenin gerçek sahibini anlamaya çalışıyordu. Köylü dedi ki: Benim devemin bir yavrusu vardı, köprüden düşüp öldü. Yavrusunun ardından öyle feryat ederdi ki ben ciğeri delinmiştir derdim. Deveyi keselim. eğer ciğeri delikse bu adam bana bir deve alsın, değilse ben ona bir deve alırım. Kadı efendi diğer adama baktı. Adam olur deyip kabul etti. Deveyi kestiler, baktılar ciğeri deliktir. Devenin sahibinin kim olduğunu anladılar.

Âşıkların ciğerleri de deliktir, mâşuk onları nerede olursa olsun, bilir tanır.

Satır Arası Hikâyeler, Serdar Tuncer

Rasûlullah aleyhisselâm Efendimiz Rabb’ından naklen anlatıyor: 

"Allahü Teâlâ şöyle buyurdu: Beni bilen talep eder... Beni talep eden bulur... Beni bulan sever... Beni seveni öldürürüm... Bir kimseyi öldürürsem diyeti Bana düşer... Bir kimsenin diyeti Bana düşünce onun diyeti bizzat Ben olurum..."

“Herkes âşıktır. Herkes bir şey için her şeyi fedâ eder. Her şeyi fedâ ettiğin şey neyse sen ona âşıksın.”

Hayati İnanç

 İki insanın birbirini sevmesi, geçmişi unutmanın en zarif yoludur.

İzdiham Dergi, Cüneyt Gönen

Vaktiyle bir padişahın çok güzel bir kızı varmış. Garibanın biri onu görmüş ve âşık olmuş. Her nereye gitse sevdiğinden bahsediyor, aşkım anlatıyor, sabredemiyor, çırpmıyor, âh çekiyor, halkı kendine acmdırıyormuş. Şehirde haber çabuk yayılmış ve sultan bunu duyunca âşığı huzura getirtip bağırmış: 

"Ya ülkemi terk eder gidersin ya da kelleni vurdurtacağım, kararım hemen ver."

 Zavallı genç, düşünmüş, taşınmış ve gitmeye karar vermiş. Sultan bu cevabı duyunca hemen cellatları çağırtmış. Vezir demiş ki:

- "Hünkârım, neden suçsuz birinin kellesini vurdurtacaksınız?" "

Çünkü gerçek bir âşık değil o, sahtekâr. Eğer gerçekten âşık olsaydı başının kesilmesini seçerdi. Eğer başının kesilmesini seçseydi, tahtımdan kalkıp onu yerime oturtacak, kızımla düğününü yapacaktım."

Kalp, İskender Pala

Akıl aşkı anlatma konusunda çamura saplanmış eşek gibi yatıp kalır. Aşkı da aşıklığı da yine aşk anlatır. 

Eserlerinden Seçmeler, Mevlana Celaleddin-i Rumi

Aşk mı,

O şehre yıkacak kalbim çok benim.

Aşk Şiirleri Antolojisi, Haydar Ergülen

"... aşkta kıyasa yer yoktur."

Güvercin Gerdanlığı, İbn Hazm el-Endelüsî

aşk akıllıların ve korkakların işi değildir.

Bütün Güzel Çocuklar Şüpheli, Umay Umay

..muhabbet, sevilenden bir mânâdır.

Kalplerin Keşfi, İmam Gazali

Tanımak, bilmek isteğidir aşk.

Yaşama Uğraşı, Cesare Pavese

Âşığın külleri, kefaretidir.

Geç Kalan, Tarık Tufan

Aşk, bir gönülde konakladı mı, o adamın gönlünü varlıktan çeker alır!

Mantık'ut Tayr, Feridüddîn Attâr

İntikamda ve aşkta kadın erkekten daha barbardır.

İyinin ve Kötünün Ötesinde, Friedrich Nietzsche

Aşk için yapılan, daima iyi ve kötünün ötesindedir.

İyinin ve Kötünün Ötesinde, Friedrich Nietzsche

Hakiki aşkta bedeni saran ruhtur.

İyinin ve Kötünün Ötesinde, Friedrich Nietzsche

Aşk aşina olmaktır.

Otoyol Uykusu, Kemal Sayar

Egoyu öldüren tek şey aşktır.

Orta Zekâlılar Cenneti, Zülfü Livaneli

Düz sınırlar ve düz çizgilerden arınmış, içinde küçülmediğimiz bir aşkın özlemini çekeriz.

Aşk Üzerine, Alain de Botton

Ben görmeden severim bahçeleri, insanları, evleri.

Mahalle Kahvesi, Sait Faik Abasıyanık

Seni niçin seviyorum? Kimseye benzemeyen ruhi

kıymetin, eşsiz zekan, hesapsız incelikler taşıyan varlığın için mi? Yoksa esmer yüzün, siyah kaşların, bir girdap gibi alıcı gözlerin için mi? Yok yok.. bunların hiçbiri için değil. Seni yalnız sen olduğun için seviyorum. Çok takdir ettiğim Platon'un şu sözünü dinle:

"Sevmek demek, kendinin yarısını atamak demektir."

Sevmek ve tamamlanmak.. Bu ne doğru söz.

Ateş Ağacı, Samiha Ayverdi

Aşk birden ortaya çıkabilir fakat birdenbire bitmez.

İntibah, Namık Kemal

Yanlızlık aşığın kalesidir.

Aşkın Diyalektiği, Rasim Özdenören